MENU CHÍNH
 
LIÊN KẾT WEBSITE
 
TỔNG BIÊN TẬP
Tổng biên tập:
Giám đốc: Ths. Phạm Lâm Chính Văn
 
ĐÂNH GIÁ TRANG WEB
Nội dung trang web có giúp ích ǵ cho bạn không ?
Tốt
Khá
Trung b́nh
 

Số lượt truy cập

 
LỊCH CÔNG TÁC
LỊCH CÔNG TÁC
 
DIỄN ĐÀN
Chi tiết bản tin
CÁC VẤN ĐỀ VỀ NÔNG NGHIỆP VÀ VAI TR̉ CỦA NÓ  TRONG QUÁ TR̀NH PHÁT TRIỂN LỊCH SỬ TỰ NHIÊN TP.HỒ CHÍ MINH


Từ quá tŕnh khẩn hoang và h́nh thành thành phố Sài G̣n…

    Đầu thế kỷ 17, Nam bộ hoang vu, rừng hoang bạt ngàn, dân cư thưa thớt. Ở vị trí TP.Hồ Chí Minh hiện nay đă h́nh thành một thị trấn nhỏ, người Khmer chiếm đa số, c̣n lại là người Việt và Hoa. Người Việt, là các di dân từ các tỉnh Miền Trung và Miền Bắc vào. Người Hoa, phần lớn là thần dân nhà Minh rời bỏ quê hương di cư đến Đồng Nai, trú ở Cù Lao Phố (Biên Ḥa), sau những cuộc chiến Tây Sơn với Nguyễn Ánh, họ di chuyển đến sinh sống ở vùng Chợ lớn. Người Việt tuy ít nhưng là một cộng đồng giữ vai tṛ chủ đạo trong việc biến vùng đất hoang sơ thành một vùng kinh tế - xă hội phát triển, Sài g̣n. Năm 1698 được xem là thời điểm thành lập Sài G̣n. Đó là năm Nguyễn Phúc Chu, Chúa Minh – sai thống suất Nguyễn Hữu Cảnh vào Nam kinh lư, lập phủ Gia Định và 2 huyện Phước Long, Tân B́nh (một phần nay là TP.Hồ Chí Minh). Nhưng trước đó, gần một thế kỷ, người Việt đă tới buôn bán và khẩn hoang lập ấp, làm nông nghiệp rải rác vùng đồng bằng sông Cửu Long và Gia Định.
    Lê Qúi Đôn đă mô tả trong Phủ biên tạp lục về đất Đồng Nai cuối thế kỷ 17 như sau “Đất Đồng Nai thuộc phủ Gia Định, từ các cửa biển lớn và nhỏ như cửa Cần Giờ, cửa Sài Lạp (Soài Rạp) đi vào toàn là những đám rừng hoang đầy cỏ rậm, mỗi đám rừng có thể rộng hơn ngh́n dặm mà ngày trước nhà Nguyễn đă chiếm được qua các trận đánh nhau với Chân Lạp. Lấy được đất Cao Miên rồi, nhà Nguyễn mới chiêu mộ những người dân có vật lực từ xứ Quảng Nam, phủ Điện Bàn, phủ Quảng Nghĩa và phủ Qui Nhơn thiên cư vào đất Đồng Nai thuộc phủ Gia Định. Những người di cư mới ra sức chặt phá cây cối, cắt cỏ rậm, và mở mang những vùng đất bằng phẳng, thổ địa ph́ nhiêu…”. Sự định cư của con người và các tác động nhằm phát triển kinh tế - xă hội đă biến đổi điều kiện tự nhiên của vùng, thảm thực vật nguyên thủy cũng bị hủy hoại và biến dạng, thay vào đó là các thảm thực vật thứ sinh, thoái hóa, nhân tạo với thổ cư, vườn cây, ruộng, rẫy, rừng trồng v.v….  Nhất là, khi dân số định cư ngày một đông đúc do cả hai tác động tăng cơ học và tự nhiên. Điều này thể hiện qua các con số sau: Nếu như khi thành lập, Sài G̣n chỉ mới có khoảng 10.000 người,   20 năm sau (1819) đă là 60.000 người và đến 1861, đô đốc Charnar kư Nghị định thành lập thành phố Sài G̣n, bao gồm cả Chợ Lớn, dự kiến dân số sẽ là 500.000 người. Về diện tích, năm 1955 Sài G̣n chỉ rộng 51km2, 7 quận; 1970, Thủ Thiêm được sát nhập vào và Sài G̣n có đến 11 quận; và năm 1976 Quốc hội khóa VI đặt tên cho Sài G̣n là TP.Hồ Chí Minh, gồm cả Sài G̣n - Chợ Lớn và tỉnh Gia Định cũ, diện tích hơn 2.000 km2, gấp 40 lần so với trước đó 20 năm, gồm 22 quận huyện.
    Như vậy, Sài G̣n đă sớm xuất hiện ở vị trí mũi nhọn của cuộc Nam tiến t́m đất sống của người Việt, trở thành tụ điểm di dân, nơi gặp gỡ của nhiều luồng giao lưu, cùng nhau khai khẩn đất hoang tạo nên một vùng đất có nhịp sống mănh liệt, đầy sáng tạo. Đặt biệt là, vào những năm cuối thế kỷ 20, ngoại thành Sài G̣n - TP.Hồ Chí Minh đă có nhiều biến đổi hết sức ngoạn mục trong lĩnh vực nông nghiệp, đó là biến vùng trắng Củ Chi thành một vùng nông nghiệp trù phú, với nhiều loại h́nh canh tác đa dạng, nhiều khu di tích lịch sử (Bến Đ́nh, Bến Dược, địa đạo…) với các khu rừng trồng trải rộng; Cần Giờ từ một vùng bị khai hoang bởi chất độc da cam đă trở thành khu dự trữ sinh quyển rừng ngập mặn với hơn 35.000 ha Đước, Mắm hồi sinh.
…Gắn vai tṛ của nông nghiệp trong quá tŕnh phát triển lịch sử tự nhiên TP.Hồ Chí Minh.
    Nông nghiệp là ngành sản xuất xuất hiện đầu tiên trong lịch sử đời sống   con người; trong đó, có cả những người di dân đi mở đất ở vùng Sài G̣n – Gia Định cách đây hơn 310 năm; là cơ sở kinh tế - xă hội cho sự tồn tại và phát triển của các cộng đồng dân cư đó. Nông nghiệp sản xuất và cung cấp lương thực, thực phẩm và những sản phẩm tiêu dùng khác có gốc nguyên liệu từ nông sản. Nông nghiệp thời kỳ đầu của Sài G̣n là nông nghiệp tự nhiên. Bên cạnh các sản vật thu hái được do thiên nhiên ban tặng, con người thời kỳ đầu có thêm các sản phẩm trồng trọt và chăn nuôi được tạo ra từ đất đai, lao động và những công cụ thô sơ, đơn giản. Và, một trong các nghề nông nghiệp có lịch sử lâu đời của cư dân Sài G̣n là trồng lúa nước. Di dân Việt đă khai hoang, lập ấp, cày cấy biến vùng ngập nước ven các sông, vùng ngập mặn hoang vu thành vùng đất trù phú. Qua lao động sản xuất, các nông cụ được cải tiến, đồng thời tiếp thu nông cụ của các dân tộc anh em như Khmer, Chăm. Các nhóm nông cụ rất đa dạng, từ giai đoạn chuẩn bị: dọn đất, cày cấy đến tưới, thu hoạch, chế biến lương thực, thực phẩm (giả gạo, xay bột… ). Cũng vào thời kỳ đầu khẩn hoang, do Sài G̣n có hệ thống sông ng̣i, kênh rạch chằng chịt, là môi trường sống tự nhiên của nhiều loài thủy sản, nên di dân Việt đă tạo ra nhiều loại ngư cụ phù hợp để đánh bắt cho cả 2 vùng lợ, ngọt.
    Từ cuối thế kỷ 18, với cuộc cách mạng khoa học kỹ thuật lần 1, mặc dầu lúc đó Việt Nam đang c̣n chế độ phong kiến, giao thương hạn chế với bên ngoài, nhưng nông nghiệp Việt Nam nói chung, Sài G̣n nói riêng cũng bắt đầu nhận được những công cụ lao động mới và ngày càng nhiều ở các thế kỷ 19, 20. Hệ thống công cụ tiên tiến này đă thay dần các công cụ thô sơ và biến lao động hoàn toàn thủ công thành lao động có sự hỗ trợ của cơ giới, góp phần tạo nên những tác động có tính đột phá cho cả quá tŕnh canh tác, thu hoạch, chế biến nông sản. Tuy nhiên, bên cạnh lợi ích to lớn đó, nhiều hậu quả đáng quan ngại do môi trường tự  nhiên bị tác động liên tục, với cường độ cao đă xuất hiện như  tài nguyên và môi trường bị khai thác quá mức, không tái tạo kịp; thảm thực vật tự nhiên bị tàn phá dẫn đến việc mất cân bằng trong các hệ sinh thái, nhiều hệ sinh thái tự nhiên bị xóa bỏ và thay vào đó là các hệ sinh thái nhân tạo kém bền vững hơn; ô nhiễm môi trường nước, không khí trên địa bàn thành phố Sài G̣n ngày càng trầm trọng hơn, môi trường sinh trưởng của sinh vật ngày càng thoái hóa hơn; đa dạng sinh học bị giảm sút đáng kể; chất lượng và sự an toàn sản phẩm nông nghiệp báo động.                   
     Những thập niên gần đây, nhất là từ sau ngày thống nhất đất nước, nông nghiệp Sài G̣n – TP. Hồ Chí Minh đă có nhiều trăn trở đi lên. Với hơn 1.000 km2 diện tích đất canh tác nông nghiệp và rừng các loại, TP. Hồ Chí Minh đă h́nh thành các vùng chuyên canh lớn như rau an toàn, ḅ sữa, tôm, hoa kiểng …không những ở các huyện ngoại thành như Củ Chi, Hóc Môn, B́nh Chánh, Nhà Bè, Cần Giờ mà c̣n ở các quận ven 2, 7, 9, 12, G̣ Vấp, Thủ Đức… dần dần tạo ra các sản phẩm nông nghiệp đô thị đạt 3 mục tiêu: giá trị cao trên một đơn vị diện tích đất canh tác, không hoặc ít làm tổn hại đến môi trường sống , tạo thêm công ăn việc làm cho cư dân nông thôn và vùng ven. Các vùng chuyên canh này cùng với sự chuyển đổi ở qui mô cấp xă các vùng trồng lúa nước truyền thống của cư dân Việt cách đây hơn 310 năm, đă và đang tạo ra giá trị sản lượng hơn 8000 tỷ đồng năm 2011, với chất lượng và độ an toàn của các nông phẩm cũng có những sự cải thiện đáng kể. Mặc dầu chỉ chiếm khoảng 1,2% GDP toàn TP, nhưng nông nghiệp TP.Hồ Chí Minh đă và đang gắn với gần 100.000 hộ nông dân ở các huyện ngoại thành, quận ven và có vị trí quan trọng trong việc góp phần gia tăng diện tích xanh; tăng thêm nơi vui chơi, giải trí, thưởng ngoạn cho cư dân đô thị qua hệ thống rừng đặc dụng, pḥng hộ, các công viên rừng. Và, trong số đó phải nói đến khu dự trữ sinh quyển RNM Cần Giờ; hệ thống vườn thực vật, rừng di tích lịch sử Củ Chi, B́nh Chánh với tổng diện tích hơn 40.000ha. Hệ thống rừng này đă được khôi phục trên nền hoang tàn, đổ nát bởi bom đạn và chất khai hoang trong chiến tranh chống Mỹ. Biết bao công sức, mồ hôi và máu của các thế hệ di dân Việt xưa và nay đă đổ xuống cho sự hồi sinh kỳ diệu đó.
     Điều đó cho thấy, Nông nghiệp có vai tṛ quan trọng trong suốt quá tŕnh h́nh thành và phát triển lịch sử tự nhiên của Sài G̣n - TP.Hồ Chí Minh. Từ chỗ độc tôn cây lúa thuở khai hoang, đến nay không c̣n giữ vai tṛ quan trọng trong nền nông nghiệp đô thị, mà thay vào đó sự đa dạng về loại h́nh canh tác, đa dạng về các sản phẩm nông, ngư nghiệp góp phần tạo nên những hệ sinh thái rừng trồng, đồng ruộng, vườn, ao mới cho khắp vùng ven đô và ngoại thành. Các hệ sinh thái nông nghiệp này tương đối đơn giản về thành phần và đồng nhất về cấu trúc, nên dễ bị phá vỡ trạng thái cân bằng. V́ vậy, nó cần được duy tŕ trong sự tác động thường xuyên của con người trong suốt quá tŕnh phát triển, hết thế hệ này đến thế hệ khác, nhằm duy tŕ theo hướng có lợi cho con người. Và, chính điều đó đă làm cho sản xuất nông nghiệp Sài G̣n – TP.Hồ Chí Minh mặc dầu là nông nghiệp của một đô thị lớn, đang trong quá tŕnh công nghiệp hóa, đô thị hóa mạnh mẽ và nhanh chóng, nhưng vẫn chứng tỏ được vai tṛ không thể thiếu của ḿnh đối với một bộ phận cư dân trong quá tŕnh phát triển đô thị bền vững.



Ts.Trần Viết Mỹ

Hội Lâm nghiệp
Hội KHKT Lâm nghiệp TP.HCM kỷ niệm 30 năm thành lập hội (1987 – 2017) và tổ chức Đại hội nhiệm kỳ VII (2017 - 2022) (11/04/2017)
Vừa qua tại Viện Khoa học Lâm nghiệp Nam bộ (số 1, Phạm Văn Hai, Q. Tân B́nh), Hội KHKT Lâm nghiệp TP.HCM thuộc Liên hiệp Các Hội Khoa học & Kỹ thuật TP.HCM đă tổ chức lễ kỷ niệm 30 năm ngày thành lập Hội,...
PHÁT TRIỂN HỆ THỐNG CÂY XANH ĐÔ THỊ TP. HỒ CHÍ MINH NHẰM GÓP PHẦN HẠN CHẾ THIỆT HẠI DO BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU (08/10/2012)
Chương tŕnh Mục tiêu Quốc gia ứng phó với biến đổi khí hậu của Việt Nam dự báo hiện tượng nóng lên toàn cầu sẽ làm nhiệt độ ở Việt Nam tăng từ 1- 2 độ C vào năm 2050 và 1,5 - 2,5 độ C vào năm 2070. Mực nước biển cũng sẽ dâng cao thêm 30 - 35 cm vào năm 2050,...
SỰ H̀NH THÀNH CÁC NHÓM GIÁM SÁT GÓP PHẦN BẢO VỆ CÁC CON SÔNG Ở TP. HỒ CHÍ MINH LÀ YÊU CẦU CẤP BÁCH (04/09/2012)
Do yêu cầu phát triển kinh tế, các nước đang phát triển, trong đó có VN, phải đối mặt với sự khai thác cạn kiệt nguồn lợi thủy sản ở các con sông...
CÁC VẤN ĐỀ VỀ NÔNG NGHIỆP VÀ VAI TR̉ CỦA NÓ TRONG QUÁ TR̀NH PHÁT TRIỂN LỊCH SỬ TỰ NHIÊN TP.HỒ CHÍ MINH (02/08/2012)
Đầu thế kỷ 17, Nam bộ hoang vu, rừng hoang bạt ngàn, dân cư thưa thớt. Ở vị trí TP.Hồ Chí Minh hiện nay đă h́nh thành một thị trấn nhỏ, người Khmer chiếm đa số, c̣n lại là người Việt và Hoa. Người Việt, là các di dân từ các tỉnh Miền Trung và Miền Bắc vào. Người Hoa, phần lớn là thần dân nhà Minh rời bỏ quê hương di cư đến Đồng Nai,...
KHAI THÁC HIỆU QUẢ MẢNG XANH KHUÔN VIÊN NHẰM BỔ SUNG DIỆN TÍCH CÂY XANH CHO NỘI THÀNH Ở CÁC ĐÔ THỊ VIỆT NAM. (04/05/2012)
Việt Nam, tốc độ đô thị hóa chậm và yếu so với thế giới và khu vực do bởi chiến tranh liên miên, kinh tế kiệt quệ, không kể sự ḱm hăm của phong kiến phương Bắc trong hơn 1.000 năm đô hộ. Các đô thị Việt Nam xây dựng dựa vào thuyết phong thủy, âm dương ngũ hành và triết học phương Đông,...
HỘI KHOA HỌC KỸ THUẬT LÂM NGHIỆP TP. HỒ CHÍ MINH - FORESTA - HCMC (09/07/2009)
Các hội viên ở các Chi hội Viện khoa học, trường Đại Học, Trung tâm nghiên cứu … đă thực hiện nhiều đề tài nghiên cứu khoa học cấp Nhà nước, cấp Bộ, cấp Thành phố và đạt kết quả tốt: trong đó, phần lớn đă được ứng dụng làm cơ sở khoa học,...
Hội KHKT Lâm Nghiệp một trong những Hội của TP. Hồ Chí Minh được thành lập sớm và có hoạt động vững chắc (19/05/2008)
Từ nguồn tư liệu của Liên hiệp Các Hội Khoa học và Kỹ thuật Thành phố Hồ Chí Minh cho thấy, ngay từ nhiệm kỳ thứ nhất của Liên Hiệp (14 – 01 – 1986), chỉ sau 5 Hội đă có trước từ thời kỳ sau Giải phóng (1975) của Hội trí thúc yêu nước như các Hội Y học, Hội các pḥng thí nghiệm (VINATEST), Hội Luật Gia,...
Khôi phục, phát triển rừng tự nhiên bằng cây bản địa ở Tây Nguyên (14/05/2008)
Rừng khu vực Tây Nguyên trước đây vẫn đa dạng về loài, giàu về trữ lượng và đa dạng về sinh học, là nơi sản xuất và cung cấp phần lớn gỗ cho cả nước. Song lâu nay, diện tích rừng khu vực này bị khai thác,...
Lâm nghiệp xă hội ? (22/04/2008)
Bạn hiểu dây là một nghề mà tất cả hoạt động liên quan chặt chẽ đến mọi cộng đồng, đa thành phần trong việc quản lư và bảo vệ rừng. Trong đó việc huy động người dân địa phương tham gia trồng rừng, bảo vệ rừng,...
T̀M KIẾM
MỚI ĐĂNG
-T́nh h́nh sinh vật hại cây trồng đến ngày 16/01/2018 và dự báo t́nh h́nh sinh vật hại cây trồng đến ngày 23/01/2018...
 
-Nuôi tôm thẻ chân trắng siêu thâm canh 2 giai đoạn theo quy tŕnh VietGAP...
 
-Thành phố Hồ Chí Minh tiếp tục phát triển nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao...
 
-Tiềm năng hợp tác phát triển giữa Việt Nam và Úc c̣n rất lớn...
 
-Thành công từ nấm rơm...
 
-T́nh h́nh sinh vật hại cây trồng đến ngày 09/01/2018 và dự báo t́nh h́nh sinh vật hại cây trồng đến ngày 16/01/2018...
 
-Tp. Hồ Chí Minh: Tổ chức Hội chợ xanh năm 2018 giới thiệu “Chuỗi sản phẩm an toàn”...
 
-Bộ Nông nghiệp và PTNT ban hành Thông tư kiểm tra chất lượng, an toàn thực phẩm muối nhập khẩu...
 
-Tăng cường bảo vệ và phát triển rừng ven biển ứng phó với biến đổi khí hậu...
 
-Bộ Nông nghiệp và PTNT chỉ đạo sản xuất muối năm 2018...
 
LIÊN KẾT
VIDEO MỚI
-Bệnh chướng hơi dạ cỏ...  Bệnh chướng hơi dạ cỏ
 
-KT nuôi hàu...  KT nuôi hàu
 
-Videoclip Kỹ thuật thiết kế chuồng trại...  Videoclip Kỹ thuật thiết kế chuồng trại
 
-VideoClip Kỹ thuật nuôi Lươn...  VideoClip Kỹ thuật nuôi Lươn
 
-Vidieo Clip - Kỹ thuật nuôi Ốc Hương...  Vidieo Clip - Kỹ thuật nuôi Ốc Hương
 
-Video clip - Kỹ thuật nuôi cua biển...  Video clip - Kỹ thuật nuôi cua biển
 
-Video clip - Kỹ thuật sản xuất cà chua theo hướng tiêu chuẩn VietGAP - Phần 1 ...  Kỹ thuật sản xuất cà chua theo hướng tiêu chuẩn VietGAP - Phần 1
 
-Video clip - Kỹ thuật chế bánh dinh dưỡng cho ḅ sữa...  Kỹ thuật chế bánh dinh dưỡng cho ḅ sữa
 
H̀NH ẢNH HOẠT ĐỘNG